Қазақстандағы ретейл саласы электрондық коммерцияның өсуі мен жасанды интеллект технологияларының дамуы аясында белсенді цифрлық трансформация кезеңінен өтуде. Бұл туралы Sonotiv компаниясының негізін қалаушы әрі бас директоры Иван Коновалов «Деловой Казахстан» газетіне арналған мақаласында мәлімдеді.

Сарапшы келтірген PwC зерттеуінің деректеріне сәйкес, 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында Қазақстандағы электрондық коммерция нарығының көлемі 1,7 трлн теңгеге жетіп, 19%-ға өсті. E-commerce үлесі 17,1%-ға дейін ұлғайып, онлайн сауданың әлемдік орташа деңгейіне жақындай түсті.

Келтірілген мәліметтерге сәйкес, онлайн сатып алулар саны 90 миллионнан асып, өткен жылмен салыстырғанда 27%-ға артқан. Соңғы бес жылда Қазақстандағы электрондық коммерция нарығы шамамен жеті есе өсті. Нарықтың 84,9%-ын маркетплейстер құрайды.

Иван Коноваловтың айтуынша, маркетплейстерде жұмыс істеу бүгінде ретейлерлер үшін өсудің маңызды шарттарының біріне айналған. Нарық көшбасшысы болып Kaspi.kz қала береді. Сарапшы ірі ойыншылар қатарында Ozon, Satu.kz, Halyk Market және Wildberries платформаларын да атайды.

Нарықтың өсуімен қатар сала алдында бірқатар сын-қатерлер де күшеюде. Иван Коноваловтың сөзінше, негізгі мәселелердің бірі – трансшекаралық сауданың ұлғаюы және қытайлық маркетплейстердің ықпалының артуы. Оның келтірген деректеріне сәйкес, Қазақстандағы трансшекаралық сауданың үлесі 2022–2024 жылдар аралығында 40%-дан 62%-ға дейін өскен.

Нарыққа салық реформасы да әсер етуде. Сарапшының пікірінше, жаңа Салық кодексінің нормалары маркетплейстердегі сатушылардың жұмыс тәртібін өзгертіп, есеп жүргізуге қойылатын талаптарды күшейтеді.

Тағы бір маңызды мәселе – білікті кадрлардың тапшылығы. Иван Коноваловтың айтуынша, цифрлық трансформация ретейл және IT салаларында жоғары біліктілікке ие мамандарды қажет етеді, алайда нарықта мұндай кадрлар жеткіліксіз.

Сонымен қатар компаниялар заманауи технологияларды белсенді енгізуді жалғастыруда. Басылымда атап өтілгендей, қазақстандық ретейлерлер тауар қорлары мен тапсырыстарды басқару жүйелерін, CRM және ERP платформаларын, сондай-ақ клиенттерге қызмет көрсетуді, талдауды және персоналды оқытуды автоматтандыруға арналған жасанды интеллект шешімдерін пайдаланады.

Сарапшының пікірінше, ең сұранысқа ие құралдардың қатарында клиенттермен өзара әрекеттесуге көмектесетін AI-консультанттар мен қызметкерлерді оқытуды жеделдететін AI-тренерлер бар.

Цифрлық трансформацияның табысты үлгісі ретінде мақалада логистикалық процестердің едәуір бөлігін автоматтандырған және онлайн бағытты белсенді дамытып отырған Magnum сауда желісі келтіріледі.

Иван Коноваловтың пікірінше, қазақстандық заманауи ретейлерлер сұранысты болжау, талдау жүргізу және клиенттермен коммуникацияларды автоматтандыру үшін жасанды интеллектіні кеңінен қолдана отырып, технологиялық тұрғыдан жетіле түсуде.

Сарапшының бағалауынша, алдағы жылдары саланың негізгі трендтері дербестендірілген ұсыныстар, сұранысты болжау, омниканалдық даму және жасанды интеллект технологияларын одан әрі енгізу болмақ. Оның пікірінше, AI-консультанттар мен AI-тренерлер уақыт өте келе орта және ірі бизнес үшін стандартты құралға айналады.