2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстанның қойма жылжымайтын мүлік нарығындағы бос алаңдар деңгейі соңғы бес жылдағы ең жоғары көрсеткішке — 11,1%-ға немесе 234 мың шаршы метрге жетті. Мұндай деректерді IBC Real Estate консалтингтік компаниясы келтіреді.
Осылайша, бүгінде елдегі сапалы қойма алаңдарының шамамен әрбір тоғызыншы шаршы метрі бос тұр. Бір жыл ішінде көрсеткіш 5,8 пайыздық тармаққа өсіп, екі есеге жуық артты.
Жаңа құрылыс сұраныстан озып кетті
Бос алаңдар көлемінің қарқынды өсуі алдыңғы жылдары қойма нысандарының ауқымды көлемде пайдалануға берілуімен байланысты. IBC Real Estate деректеріне сәйкес, барлық бос ұсыныстың 67%-ы 2023–2025 жылдары пайдалануға берілген нысандарға тиесілі.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстандағы қолданыстағы қойма алаңдарының жалпы көлемі 2,1 млн шаршы метрге жетіп, жылдық есеппен 13%-ға өсті. Соңғы жылдары пайдалануға берілген ірі нысандардың қатарында ауданы 80 мың шаршы метр болатын Apple City Corps, 51 мың шаршы метрлік Focus Aksengir және 50 мың шаршы метрлік Еуразиялық логистикалық парк бар.
Құрылыс қарқынының жоғары болуы жаңа ұсыныс көлемінің қазіргі сұраныстан асып кетуіне әкелді. Нәтижесінде девелоперлер жаңа жобаларды іске қосуға сақтықпен қарай бастады, өйткені алдын ала жалға алу немесе сату келісімшарттары жасалмаған нысандарды салу экономикалық тұрғыдан тиімсіз бола түсуде.
Девелоперлік белсенділік 97%-ға төмендеді
Ұзаққа созылған инфляциялық қысым мен базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейі экономикалық белсенділікті баяулатып, қойма алаңдарына деген сұранысты төмендетті. Жалға алушылар белсенділігінің төмендеуі және құрылыс құнының жоғары болуы аясында мәлімделген жобалардың бір бөлігі кейінге шегерілді немесе тоқтатылды.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жаңа құрылыс көлемі небәрі 5 мың шаршы метрді құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 97%-ға төмен. Пайдалануға берілген жалғыз нысан Алматыдағы ауданы 5 мың шаршы метр болатын Euro Truck Service қойма кешені болды.
IBC Real Estate болжамы бойынша, 2026 жылдың соңына дейін жаңа нысандарды пайдалануға беру көлемі 32 мың шаршы метрден аспауы мүмкін. Бұл девелоперлер бұрын мәлімдеген 106 мың шаршы метр көлемнің шамамен 30%-ын ғана құрайды және рекордтық 2025 жылдың нәтижесінен 91%-ға төмен.
Жалға алу мөлшерлемелері төмендеуін жалғастыруда
Артық ұсыныс жалға алу құнына да әсер ете бастады. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша мөлшерлемелер жылдық есеппен 5%-ға төмендеп, орта есеппен айына бір шаршы метр үшін 4 400–4 600 теңгені құрады.
Елдің негізгі логистикалық хабы болып саналатын Алматыда мөлшерлемелер айына бір шаршы метр үшін 4 600–5 200 теңге аралығында. Басқа өңірлерде жалға алу құны орналасуына, нысанның сапасына және жергілікті сұранысқа байланысты 3 000–5 600 теңге аралығында өзгереді.
Сонымен қатар, келісімшарттар жасалған кездегі нақты шарттар көбіне жарияланған мөлшерлемелерден төмен болады: қойма нысандарының иелері бос алаңдарды толтыру үшін жалға алушыларға жеңілдіктер мен неғұрлым икемді коммерциялық шарттар ұсынады.
Сарапшылардың бағалауынша, инвестициялық-девелоперлік жобалардың қажетті экономикасын қамтамасыз ету үшін А класты нысандардағы жалға алу мөлшерлемелері айына бір шаршы метр үшін 5 500–6 000 теңге деңгейінде болуы тиіс.
Жалға алушы нарығы 2027 жылға дейін сақталады
Нарықтағы тепе-теңдікті қалпына келтіру үшін қазіргі бос алаңдар көлемін игеру қажет. IBC Real Estate болжамы бойынша, бұл 2027 жылдың екінші жартысынан ерте болмауы мүмкін.
2026 жылдың соңына дейін сарапшылар бос алаңдар деңгейінің 12,5%-ға дейін одан әрі өсуін, сондай-ақ жалға алу мөлшерлемелеріне қысымның жалғасуын күтеді. Нәтижесінде нарықтағы тепе-теңдік жалға алушылардың пайдасына қарай ығысуда: олар нысандарды таңдауға және коммерциялық шарттар бойынша келіссөздер жүргізуге көбірек мүмкіндік алуда.
«Қазақстанның қойма жылжымайтын мүлік нарығында сұраныс пен ұсыныс арасындағы теңгерімсіздік сақталуда, бұл ретте республиканың әртүрлі өңірлеріндегі жағдай әрқалай. Бос алаңдардың рекордтық деңгейі алдыңғы жылдардағы пайдалануға беру көлемінің артуымен ғана емес, сонымен қатар іскерлік белсенділіктің баяулауымен және жалпы экономикалық жағдайдың нашарлауымен байланысты болды», — деп атап өтті IBC Real Estate компаниясының Қазақстандағы бас директоры Евгений Бумагин.
Оның айтуынша, қазіргі жағдайда меншік иелері макроэкономикалық факторларды ескеріп, стратегияларын сұраныстағы өзгерістерге, ақша-кредит саясатына және нарықтың өңірлік ерекшеліктеріне икемді түрде бейімдеуі қажет.
IBC Real Estate болжамы бойынша, 2027 жылдың екінші жартысынан бастап нарық сұраныстың қалпына келу кезеңіне және дамудың жаңа кезеңіне өтуі мүмкін.