Өңірлерге фокус: Шымкент Қазақстанның үшінші логистикалық хабына айналуы мүмкін
«Қазақстандағы қойма нарығында жаңа тренд қалыптасуда — Алматы мен Астанадан кейін сұраныс пен девелоперлік белсенділік өңірлерге ауысуда. Халық саны 1,29 млн адамды құрайтын және жыл сайын +37 500 адамға өсіп отырған еліміздің үшінші қаласы Шымкент оңтүстік логистикалық хаб рөліне басты үміткерге айналды», — дейді IBC Global компаниясының басқарушы серіктесі Станислав Ахмедзянов.
Қала стратегиялық тұрғыдан тиімді орналасқан — халықаралық көлік дәліздерінің қиылысында, Ташкенттен 200 км қашықтықта және Өзбекстан мен Қырғызстанның 43 млн тұтынушысы бар нарығына тікелей шығу мүмкіндігі бар. Сонымен қатар мұнда заманауи қойма инфрақұрылымы айтарлықтай жетіспейді.
Жалпы алғанда, макроэкономикалық факторлар бүкіл ел бойынша қойма сұранысының тұрақты негізін қалыптастырып отыр. Алайда инфрақұрылым бұл сұранысқа ілесе алмай келеді — әсіресе екі ірі агломерациядан тыс өңірлерде. IBC Global сарапшыларының мәліметінше, 2026 жылдың басында Қазақстандағы сапалы қойма қоры (A+B класы) 2,21 млн м² құрады. 2025 жылы 628 000 м² жаңа алаң пайдалануға беріліп, бұл рекордтық көрсеткіш болды. Дегенмен осы көлемнің шамамен 78%-ы Алматы және Астана агломерацияларында шоғырланған. Қалған өңірлердің үлесіне небәрі 22% тиесілі.
Шымкент: әлеует бар, инфрақұрылым жеткіліксіз
Шымкенттегі A+B класты қоймалардың жиынтық көлемі — 110 000 м², бұл Қазақстандағы сапалы қордың 5%-ын ғана құрайды. 1,29 млн халқы бар қала үшін бұл жан басына шаққанда 0,085 м² көрсеткішін білдіреді — Ресейдегі орташа деңгейден (0,39 м²/адам) бес есе, ал АҚШ көрсеткішінен (4,8 м²/адам) елу еседен астам төмен. Нақты қажеттілік 180 000—230 000 м² деңгейінде бағаланады, яғни қалаға қазіргі көлемнен екі есе көп қойма қажет.
Бұл көлемнің ішінде жағдай одан да күрделі. Шымкенттегі A класты қоймалар бар болғаны 56 300 м² — бұл Қазақстан бойынша жоғары сапалы нысандардың жалпы көлемінің 8,1%-ы (697 000 м²). Көптемпературалы қоймалар (тоңазытқыш/мұздатқыш) 15 000 м² ғана, ал қажеттілік 60 000—100 000 м² деңгейінде. Демек, тапшылық қолда бар қордан 4–7 есе жоғары. Шымкент — еліміздің ірі агроөнеркәсіптік орталығы: көкөніс, жеміс-жидек, ет және сүт өнімдері температуралық сақтауды талап етеді, бірақ мұндай инфрақұрылым жеткіліксіз.
Light Industrial форматы қалада мүлде жоқ. Негізгі кедергі — жалға алушылар тарапынан сұраныстың болмауы емес: FMCG, фармацевтика, ретейл және e-commerce компаниялары келісімшартқа дайын. Мәселе — қажетті параметрлерге сай алаңдардың жоқтығында.
Бұл сұранысқа алғашқы нақты жауап — IBC Global компаниясының индустриялық аймақта стратегиялық локацияда жүзеге асырылатын жаңа жобасы. Егер құрылыс биыл басталса, өңір 2027 жылдың соңына дейін бірінші кезеңде 20 000 м² заманауи қойма алаңына ие болады. Жобаның толық көлемі — 60 000 м². Құрылыс аяқталған соң Шымкенттегі A класты қоймалар көлемі екі еседен астам өсіп, 56 300-ден шамамен 116 300 м²-ге жетеді. Индустриялық аймақ дайын инфрақұрылыммен қамтамасыз етеді — коммуникациялар, жер телімі, логистикалық қолжетімділік. Бұл девелопер мен жалға алушы үшін тәуекелдерді азайтып, іске асыру мерзімін қысқартады.
Шымкент — тек еліміздің үшінші қаласы ғана емес, сонымен қатар Орталық Азияның сауда қақпасы. Өзбекстанның (37 млн адам) және Қырғызстанның (7 млн адам) нарығына тікелей шығу Шымкенттегі қойманы өңірлік тарату орталығына айналдыру мүмкіндігін береді. Жергілікті девелоперлер бұл әлеуетті ірі ойыншылардан бұрын байқап, бәсекелестік төмен кезеңде нарыққа кіруде.
«Шымкент әлдеқашан тек транзиттік қала болудан қалды — бұл өз динамикасы бар қарқынды өсіп келе жатқан тұтынушылық нарық. Қазір кіргендер ұзақ мерзімді жалға алушыларды тартып, ірі ойыншылар келгенге дейін нарықтағы позициясын бекітіп алады», — дейді ES Development және Shymkent Outlet жобаларының жетекшісі, PARASAT бизнес-клубының Шымкент бөлімшесінің басшысы Есенаман Алжанов.