Тікелей инвестиция салатын төрт қор Орталық Азияның қойма және логистикалық жылжымайтын мүлік нарығына инвестиция салу жоспарларын жариялады. Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) бағдарламасын ескергенде, мәлімделген қаржыландырудың жалпы көлемі шамамен $1,65 млрд құрайды. Бұл туралы IBC Global 15 қазанда Алматыда өткен Central Asia Warehouse Summit (CAWS) халықаралық саммиті аясында ұйымдастырылған «Қойма жылжымайтын мүлкі жобаларын қаржыландыру» сессиясының қорытындысы бойынша хабарлады.

Өңірде жұмыс істеу жоспарларын Central Eurasia Warehouses Private Equity Fund, екі жария емес мамандандырылған еуропалық қор және ЕАДБ қоры мәлімдеді. Инвесторлар жұмыс істеп тұрған қойма кешендерін сатып алуды және жаңа нысандардың құрылысына қатысуды қарастыруда. Қорлардың инвестиция салу мерзімдері мен капитал қалыптастыру кезеңдері әртүрлі.

«Екі еуропалық қор жалпы сомасы $400 млн болатын инвестиция салуға дайын екенін мәлімдеп, дайын нысандар мен құрылыс жобаларын іріктеуге кірісті. Central Eurasia Warehouses Private Equity Fund $250 млн көлемінде инвестициялық капитал қалыптастыруда. Осылайша, аталған үш қордың мәлімделген капиталының жалпы көлемі шамамен $650 млн құрайды. Қорлар девелоперлерге капитал тартудың бірнеше нұсқасын ұсынады: құрылысты қаржыландырудан бастап, нысанды пайдалануға беру кезінде немесе тұрақты жұмыс кезеңіне жеткенде сатып алуға дейін. Жұмыс істеп тұрған қойманы сату құрылыс салушыға пайданы бекітіп, қаражатты келесі жобаға бағыттауға мүмкіндік береді», – деп түсіндірді Central Eurasia Warehouses Private Equity Fund қорының серіктесі Станислав Ахмедзянов.

«Девелопмент кезеңінде қор тарту құрылыстың нақты қаржылық жоспарын қалыптастыруға, тәуекелдерді және активтен шығуға байланысты қиындықтарды азайтуға көмектеседі. Орталық Азия нарығы үшін бұл сапалы қойма жылжымайтын мүлкіне тұрақты инвестициялық сұраныстың қалыптасуына жасалған маңызды қадам», – деп толықтырды ол.

IBC Global бағалауынша, мамандандырылған инвесторлардың пайда болуы өңірдегі қойма құрылыстарын қаржыландыру мүмкіндіктерін кеңейтеді. Олардың капиталы банк кредиттерінің жоғары құнына және жобалық қаржыландыру шектеулеріне тап болатын құрылыс салушылар үшін қосымша қаржы көзіне айналуы мүмкін.

Инвесторлардың басым бағыттарына А класындағы қойма кешендері және сапасы соған сәйкес келетін, негізінен ауданы 20–25 мың шаршы метрден басталатын нысандар жатады. Орналасуға, дайындық кезеңіне және жалға алушылар құрамына қойылатын талаптар әр қордың стратегиясына байланысты айқындалады. Инвесторларды жалдау кірісі бар қолданыстағы ғимараттар, институционалдық сапа стандарттарына сай жаңа девелоперлік жобалар және халықаралық көлік дәліздерінің инфрақұрылымы қызықтырады.

«Біз логистикалық нысанды жеткізу тізбегіндегі рөліне қарай бағалаймыз: ол қандай жүк ағындарына қызмет көрсетеді, оның клиенттері кім болады және сұраныс қаншалықты тұрақты? Көлік дәліздері бойында тарату қоймаларына, терминалдарға және кедендік инфрақұрылымға сұраныс жоғары. Инвестициялық шешім қабылдау үшін нысанның орналасуы, атқаратын қызметі және тасымал экономикасы маңызды», – деп атап өтті Cerberus Frontier компаниясының аға инвестициялық кеңесшісі Михаил Нибладзе.

Өңірдегі қойма инфрақұрылымын қаржыландырудың тағы бір бағытын Еуразиялық даму банкі (ЕАДБ) дамытып келеді. Банк Қазақстандағы Griffin Partners, Mercury Properties және басқа да компаниялардың жобаларына қатысып отыр. 2026 жылғы тамызда банк «Griffin Логопарк Алматы» кешенінің бірінші кезеңінің құрылысын қаржыландыру жөніндегі кредиттік келісімге қол қойды. Кешеннің жалпы ауданы шамамен 125,5 мың шаршы метрді, ал жобаға салынатын инвестиция көлемі шамамен $125 млн құрайды. Ал шілде айында ЕАДБ мен Mercury Properties Алматы облысындағы Mercury Logistics жобасының екінші кезегін іске асыру жөніндегі меморандумға қол қойды. Бірінші кезекке салынған инвестиция көлемі 20 млрд теңгені құрады, ал 2031 жылға қарай инвестициялардың жалпы көлемі 70 млрд теңгеге жетеді.

«Логистикалық инфрақұрылым – ЕАДБ қызметінің басым бағыттарының бірі. Оның дамуы тауар айналымының өсуіне және Орталық Азия елдері мен көршілес мемлекеттер арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың нығаюына ықпал етеді. Біздің бағалауымызша, заманауи қойма алаңдарының құрылымдық тапшылығы жаңа жобаларды іске асыру үшін айтарлықтай әлеует қалыптастырады.

2031 жылға дейін өңірдегі қойма инфрақұрылымын дамытуға $1 млрд-қа дейін қаражат бағыттап, 1 млн шаршы метрден астам қойма алаңын құруды жоспарлап отырмыз. Біздің міндетіміз – қаржыландыру ұсынумен ғана шектелмей, сапалы жобалардың қалыптасуына ықпал ету, халықаралық сараптаманы тарту және Орталық Азияның қойма нарығын ұзақ мерзімді дамытуға жағдай жасау», – деді ЕАДБ стратегиялық жобалар дирекциясының басшысы Михаил Фадеев.

IBC Global бағалауынша, жарияланған инвестициялық бағдарламалар Орталық Азияның заманауи қойма және өндірістік-логистикалық инфрақұрылымға деген қажеттілігінің тек бір бөлігін ғана қамтиды. Болашақтағы инвестиция көлемі сұранысқа, нарықтағы қаржылық жағдайға, шетелдік инвесторлар арасындағы тепе-теңдікке және геосаяси ахуалға байланысты болады.

«Алдағы кезеңде қойма алаңдарының артық ұсынылу қаупін көріп отырған жоқпыз», – деп сендірді IBC Global компаниясының қаржы және халықаралық даму жөніндегі вице-президенті Адриан Хенни (Adrien Henni).

«IBC Global компаниясының талдамалық модельдеріне сәйкес, алдағы он жылда Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанға 7–11 млн шаршы метр жаңа қойма алаңы қажет болады. Бұл бағалауға тарату қоймалары, агрологистика нысандары және әртүрлі температуралық режимдерді қамтамасыз ететін кешендер кіреді. Қарыз қаражатының үлесі 60% болатын қаржыландыру моделін ескергенде, қорлардың мәлімделген капиталы шамамен 1,8 млн шаршы метр қойма салуға мүмкіндік береді. Бұл өңірдің жалпы қажеттілігінің шамамен төрттен біріне тең. ЕАДБ мен басқа да инвесторлардың жоспарларын ескерсек, бұл көрсеткіш 2,8 млн шаршы метрге жетеді. Осылайша, сапалы қойма инфрақұрылымына деген қажеттілікті өтеу үшін тағы шамамен 4,2–8,2 млн шаршы метр қойма құрылысын қаржыландыру қажет. Бұл есептеулер нарықта девелопмент жобаларына капитал тарту қажеттілігі әлі де жоғары екенін көрсетеді. Сонымен қатар, қазіргі уақытта өңірде институционалдық сапа талаптарына сай дайын жобалар саны қолда бар қаражат көлемінен аз», – деп түйіндеді Адриан Хенни.