Орталық Азиядағы қойма секторы жедел даму кезеңіне өтті: жақын жылдары пайдалануға берілуі жоспарланған жаңа қойма алаңдарының көлемі 1,6 млн шаршы метрден асады. Алайда құрылыс қарқынына қарамастан, өңірде сапалы қойма инфрақұрылымының тапшылығы кемінде 2040 жылға дейін сақталады, деп хабарлайды «Логистан» басылымы Еуразиялық даму банкі (ЕАДБ) болжамына сілтеме жасап.
Сарапшылардың пікірінше, қойма жетіспеушілігі арнайы сақтау жағдайларын талап ететін салаларға, әсіресе агробизнес пен фармацевтика секторына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. ЕАДБ бағалауынша, алдағы жылдары қоймаларға деген сұраныс ұсыныстан бес еседен астам жоғары болады.
Нарықтағы қазіргі жағдай
2025 жылдың I тоқсаны бойынша Еуразиялық өңірдегі қойма алаңдарының жалпы көлемі 58 млн шаршы метрге бағаланады. Оның ішінде Орталық Азия елдерінің үлесі салыстырмалы түрде төмен:
- - Қазақстан — 1,6 млн шаршы м
- - Өзбекстан — 0,8 млн шаршы м
ЕАДБ базалық сценарийіне сәйкес, Орталық Азия елдеріндегі қойма қоры 2040 жылға қарай 19,6 млн шаршы метрге дейін өседі. Оптимистік сценарий бойынша бұл көрсеткіш 25,5 млн шаршы метрге жетуі мүмкін.
Ең үлкен өсім екі ірі экономикада күтіледі:
- - Қазақстан — 9,3–12,6 млн шаршы м
- - Өзбекстан — 5,9–7,6 млн шаршы м
- - Тәжікстан — 1,6 млн шаршы м
Сұраныстың негізгі драйверлері
Аналитиктер қойма инфрақұрылымына деген сұранысты арттыратын бірнеше факторды атап өтеді:
- - экономикалық өсім және индустрияландыру;
- - e-commerce пен бөлшек сауданың дамуы;
- - транзиттік тасымал көлемінің ұлғаюы;
- - 3PL-логистиканың кеңеюі.
Қай сегменттерде тапшылық күшейеді
2040 жылға қарай Еуразиялық өңірде қойма алаңдарына сұраныс 101–123 млн шаршы метрге дейін өсуі мүмкін. Орталық Азияда ең жоғары қажеттілік бірнеше бағытта байқалады.
Бөлшек сауда және сауда желілері
Тарату орталықтары мен «соңғы миля» қоймаларына сұраныс:
- - Қазақстан — 5–8 млн шаршы м
- - Өзбекстан — 3–4 млн шаршы м
- - Түрікменстан — 1,5–1,8 млн шаршы м
- - Тәжікстан — 1,2–1,4 млн шаршы м
- - Қырғызстан — 0,5–0,6 млн шаршы м
E-commerce
Онлайн сауданың өсуі фулфилмент орталықтарына деген сұранысты арттырады:
- - Қазақстан — 1,7–2,3 млн шаршы м
- - Өзбекстан — 1–1,2 млн шаршы м
- - Тәжікстан — 0,32–0,38 млн шаршы м
- - Қырғызстан — 0,22–0,27 млн шаршы м
- - Түрікменстан — 0,17–0,2 млн шаршы м
Агрологистика және тоңазытқыш қоймалар
Салқындатылған қоймаларға ең жоғары қажеттілік Өзбекстанда күтіледі:
- - Өзбекстан — 0,95–1,4 млн шаршы м
- - Қазақстан — 0,2–0,5 млн шаршы м
Ал Тәжікстан, Қырғызстан және Түрікменстанда сұраныс ондаған мың шаршы метр деңгейінде қалып отыр, бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтау инфрақұрылымының жеткіліксіздігін көрсетеді.
Фармацевтикалық хабтар
GMP халықаралық стандарттарына сай қоймаларға сұраныс Қазақстанда 472 мың шаршы метрге дейін өсуі мүмкін.
Тәжікстан мен Түрікменстанда 2040 жылға қарай мамандандырылған фармацевтикалық алаңдар әлі де аз болады. Ал Өзбекстанда мемлекеттік сектордағы қойма қорының артық болуына және дәрі-дәрмек тарату жүйесінің оңтайлануына байланысты сұраныс төмендеуі ықтимал.
Қорытынды
Құрылыс көлемінің артуына қарамастан, Орталық Азиядағы қойма нарығы алдағы 15 жылда құрылымдық тапшылық жағдайында қалады. Ең осал салалар — агроэкспорт пен фармацевтика. Бұл қойма жылжымайтын мүлкін өңірдегі инвестициялар мен логистикалық инфрақұрылымды дамытудың маңызды бағытына айналдырады.