Алматыда қойма жылжымайтын мүлік нарығы айтарлықтай өзгерістер кезеңіне қадам басты. Бірнеше жыл бойы байқалған өткір тапшылықтан кейін сектор дамудың жаңа кезеңіне өтті: бос алаңдардың көлемі өсіп, жалға алушылар үшін таңдау мүмкіндігі кеңейді. Сонымен қатар сарапшылар логистикалық жылжымайтын мүлікке сұранысты ұзақ мерзімді перспективада қолдайтын іргелі факторлар сақталатынына сенімді.

Бұл үрдістер Алматыда 20–21 мамыр күндері өткен және Қазақстанның коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығының жетекші қатысушыларын біріктірген Bright Rich Forum аясында талқыланған негізгі тақырыптардың бірі болды.

Bright Rich | CORFAC International Kazakhstan серіктесі әрі директоры Артемий Пестовскийдің айтуынша, 2024 жылдың басынан 2026 жылдың мамырына дейін Алматыдағы қойма нарығындағы бос алаңдар үлесі 0,78%-дан 13,3%-ға дейін өсіп, 17 еседен астам артқан. Абсолюттік мәнде бос алаңдардың көлемі 179 мың шаршы метрге жетті.

Бос алаңдардың өсуінің басты себебі девелоперлердің жоғары белсенділігі болды. Көпжылдық тапшылыққа жауап ретінде нарыққа жаңа қойма нысандарының едәуір көлемі шығарылды. 2024 жылдың басынан 2026 жылдың мамырына дейін Алматыда 468,4 мың шаршы метр логистикалық жылжымайтын мүлік пайдалануға берілді.

Ұсыныстың артуы жалдау құнына да әсер етті. Қарастырылып отырған кезеңде А класты қойма кешендеріндегі жалдау мөлшерлемесі 5,9%-ға төмендеп, бір шаршы метр үшін 4,25 мың теңгені құрады.

Артемий Пестовскийдің пікірінше, қазіргі жағдай нысандар арасындағы бәсекелестіктің жаңа шарттарын қалыптастырып отыр.

«Бос алаңдардың көбеюі меншік иелері үшін алаңдатарлық белгі болса, ұзақ уақытқа созылған тапшылықтан кейін ұсыныстың артуына тап болған жалға алушылар үшін жақсы жаңалық. Ұзақ мерзімді перспективада тиімді орналасқан, сапалы жобалар жеңіске жетеді, өйткені заманауи қойма бизнестің операциялық тиімділігіне тікелей әсер етеді», – деді сарапшы.

Нарықтың болашағына ұқсас бағаны «X5 Недвижимость» компаниясының басқарушы директоры Денис Маслов та берді. Оның айтуынша, Қазақстандағы қойма жылжымайтын мүлік нарығы Ресей нарығының даму жолын қайталап келеді, алайда бұл үдеріс әлдеқайда жылдам жүруде.

Сарапшының пікірінше, электрондық коммерцияның дамуы, базалық мөлшерлеменің төмендеуі және халықтың қойма алаңдарымен қамтамасыз етілу деңгейінің әлі де төмен болуы нарықтың әрі қарай өсуіне ықпал етеді. Бұған қоса, саланы цифрландыру мен роботтандырылған шешімдерді енгізу нысандардың тиімділігін арттырып, оларды инвесторлар үшін тартымды етеді.

Нарық әлеуетін логистика саласының қатысушылары да растайды. Focus Logistics компаниясының CEO-сы Диас Галиевтің айтуынша, ішкі тұтынудың өсуі және инвестициялық құралдардың дамуы заманауи қоймаларға сұранысты ұзақ мерзімде сақтап қалады.

Осындай құралдардың бірі ретінде жеке инвесторларға коммерциялық жылжымайтын мүлікке ұжымдық инвестиция арқылы қаржы салуға мүмкіндік беретін REIT қорларын атауға болады.

Диас Галиевтің айтуынша, дәл қойма нысандары мұндай қорлар үшін ең сұранысқа ие активтердің біріне айналуы мүмкін. Бұған ұзақ мерзімді жалдау шарттары себеп болады: кеңселер әдетте бес жылға дейін жалға берілсе, қойма кешендері бойынша келісімшарттар көбіне 8–15 жылға жасалады, бұл меншік иелеріне тұрақты әрі болжамды табыс ағынын қамтамасыз етеді.

Бос алаңдардың уақытша өсуіне қарамастан, нарық қатысушылары логистикалық жылжымайтын мүлік Қазақстандағы коммерциялық жылжымайтын мүліктің ең перспективалы сегменттерінің бірі болып қала береді деген пікірде. Электрондық сауданың дамуы, логистикалық инфрақұрылымның кеңеюі және тұтынудың артуы заманауи қойма алаңдарына тұрақты сұранысты қалыптастыруды жалғастырады.